Y GANOLFAN

 

 

Y GANOLFAN

 

 

"Yr oedd aroglau cŵyr melyn lond y gegin, y dodrefn yn disgleirio a’r teils coch a du ar y llawr yn dywyll gan sebon a chadach. Gorweddai cysgodion ar ben draw y gegin fel eryr mawr yn lledu ei esgyll. Y tu ôl i’r cysgodion yr oedd darluniau teidiau a neiniau, ewythrod a modrybedd; marwnadau mewn fframiau i aelodau o’r teulu… Yr oedd tân mawr coch yn y grât a’r cochni yn rhedeg yn araf i’r marwor a ymestynnai’n bell i fyny’r simnai. Ychwanegid at olau’r aelwyd o dan y simnai fawr gan sach siwgr gwyn a roddasid ar y matin newydd. Yn y twll mawn wrth ochr y popty yr oedd y gath yn cysgu yn dorch."
Marwolaeth Stori, Kate Roberts


Ychydig o ddychymyg sydd ei angen arnoch i ddyfalu sut le oedd Cae’r Gors, cartref plentyndod Kate Roberts, ar ddechrau’r ugeinfed ganrif. Mae disgrifadau cartrefol a chynnil yr awdures o fywyd tyddyn yn ardal chwarelyddol Rhosgadfan yn addurn cyson yn ei gwaith. Wrth ddarllen y disgrifiadau uchod hawdd yw dychmygu eich hun yn pendwmpian ar y gadair freichiau o flaen y tân i gyfeiliant cân grwndi’r gath a chlecian fflamau o’r grat.


Ers mis Ebrill 2007 nid oes raid i chwi ddychmygu mwyach. Mae gwaith adfer y tŷ ac adeiladu Canolfan Dreftadaeth Kate Roberts wedi’i orffen, ac mae modd i chwi brofi amgylchiadau byw y cyfnod a dysgu am arteffactau a chreiriau’r oes.

Mae'r Ganolfan yn cynnig darlun byw o fywyd yn yr ardal yn ystod cyfnod plentyndod yr awdures gan drafod byd y chwarelwr-dyddynnwr a’r wraig tŷ.

Yn yr adran yma:

Rhwydweithiau Cymdeithasol:

Facebook
Twitter